POEMA E BABAITMY FATHER'S POEM
Visar Zhititrans. Robert Elsie (from Albanian)
Fletë të verdha
nga të luftës më të fundit botërore
të brejtura si dëshpërimi.

Është poema e tim eti, "Iliada" e tij e mjerë.
Pasi u botua në shumë gazeta të kohës
e u dramatizua... dhe në kinemanë "Kosova"
u shfaq në Tiranë... Dy pleq,
më kanë treguar, u njohën te kjo dramë
dhe u martuan. (Dhe nuk i quajnë as Helenë,
as Parid.) Nuse mes pushtuesve...
Por partizanët
kishin urdhër ta digjnin,
nëse e gjenin poemën. Si antitrakt. Si antidoktrinë.

Ndërsa policët shkarkonin nga kamioni
gazetat e vjetra dhe librat e ndaluar
në fabrikën e letrës
për t'i bërë prapë letër të bardhë,
sterile si harresa,
një miku ynë punëtor,
duke futur duart mes thikave dhe presave
të makinerive
si në gojë minotaurësh, e nxori fshehurazi
poemën e tim eti, që dikur e dënuan. Autorin
dhe vepren. I çuan në Had.

E shfletonim brenda mureve të frikës:
"Kujto Çamërinë, Kosovën e shkretë,
Ëndërruan lirinë, u bënë ëndërr vetë." Gërmat
si të rilindësave. Si miza dheu
në kufomën e dimrit. Ç'thua kështu? Ndihmona!
Ati im
që je në qiell dhe nën dhe...
I verbër u shua im atë, si Homer lypës
dhe nëna ime s'qëndisi më në diktaturë.
Mua të pranguar
me tërhoqën zvarrë
pas një veture të zezë
brenda mureve të Ilirisë së Re.
Yellowing pages
from the last World War,
fnawed on, like desperation.

It is my father’s poem, his poor ‘Iliad,’
published in many a newspaper at the time
and turned into a play... performed
at the Kosova cinema in Tirana... Two old people,
they told me, met at that play
and got married (and they’re not called Helen
or Paris). Engaged under the occupation...
But the partisans
ordered that the poem be burned,
should it be found. A hostile leaflet. Against the teachings.

While the guards were unloading banned books
and old newspapers from a truck
at the paper factory,
to make new white paper,
as sterile as oblivion,
a friend of mine who worked there
plunged his hands into the blades
of the cutting machine,
into the mouth of the Minotaur, and surreptitiously
extracted my father’s poem, once banned, the author
and his works. They had sent them to Hades.

Hidden behind walls of fear, we leafed through it:
"Forget not Çameria and hapless Kosova.
They dreamt of freedom, became a dream themselves."
Lines worthy of the nation. Like flies gathering over
the dead body of winter. What are you saying? Save us!
My father
who art in heaven and under earth...
My father died blind, like a begging Homer,
and my mother stopped sewing during the dictatorship.
Me in handcuffs
they dragged off
behind a black car
within the walls of the New Illyria.

Copyright © Visar Zhiti; trans. copyright © Robert Elsie.


next
index
translator's next